Seo | Seo | DÜNYAYI DEHŞETE DÜŞÜREN ASTRONOM
Uzun ‘boylu, yakışıklı, yumuşak başlı ve eski bir olimpiyat eskrimcisi olan astronom, 1860 larda keşfedilen ve
quasar olarak adlandırılan gizemli gök cisimleriyle hemen ilgilenmeye başladı. Yirmi yılı aşkın bir süredir, teleskopla yaptığı gözlemler, yarım yüzyıldan fazla ‘bir zamandır astronomi biliminin temelini oluşturan bir yasaya karşı çıkmakla, astronomları zor durumda bırakmıştır. Arp’ın bu konudaki yorumu ise, Evren’in yapısını kozmik ¡bir öl- çağe göre İnceleyen bir grup bilim adamının zihninde, çok şiddetli bir tartışmayı körüklemiş oldu.
Eğer Arp haklıysa ve gözlemleri doğrulanırsa, o tek ¡başına, tüm çağdaş astronomiyi temel esaslarına dek sarsmış olacaktır. Eğer o haklıysa; çağdaş astronomi ve kozmolojinin dayanaklarından biri çökecektir.
Quasarlannöyküsü ve Dr. Halton Arp’ın isyanı 1960 ların başına kadar gitmektedir. O yıllarda, radyo-teleskop ile yapılan yoğun bir inceleme sonucunda İngiliz astronomlar, gökyüzüne saçılmış olan ve birbirinden ayrı pek çok sayıda radyo-dalga kaynaklan keşfettiler. Dünyadaki diğer astronomlar, bu radyo-dalga kaynaklarının yerlerinde gözle görülebilen cisimler bulmak amacıyle, alışılmış optik teleskoplarını hemen katalogda verilen koordinatlara çevirdiler.
Gizemli Radyo Dalgaları
Astronomlar uzun bir süredir, galaksi ve bulutsuların içindeki koşulların sık sık radyo dalgalarının oluşumuna yol açtığını biliyorlardı. Böylece umdukları gibi, bir çok radyo kaynaklarının yerlerinin, gözfe görülebilen galaksi ve bulutsularınkiyle kesiştiğini buldular. Bununla birlikte, bazı radyo dalgalarının da, galaksi ya da bulutsulardan değil, yıldızımsı cisimlerden yayınlandığını görünce şaşkınlığa uğradılar kaynaklandığı yıldız ya da galaksideki kimyasal maddeler tarafından oluşturulur. Her kimyasal madde kendine özgü tayf çizgisini oluşturduğundan, astronomlar, hangi çizginin hangi kimyasal maddeye ait olduğunu bilerek, gökcisminin kimyasal yapısını ortaya çıkarabilirler.
Tayf çizgileri, bir yıldız ya da galaksinin hangi hızla hareket ettiğini saptamak İçin de kullanılır. Işık yayan cisim eğer size doğru ga liyorsa, onun tüm tayf çizgileri, gökkuşağı renk leriyle bezenmiş tayfın mavi bölgesine dotjrı kaymıştır. Bu, maviye kayma olarak adlandın tır. Bunun tam tersine, bir ışık kaynağı slzdor uzaklaşıyorsa, onun o oranda büyüktür. Tayf çizgilerinin, tayfın kıı mızı ya da mavi bölgelerine doğru kaynın s Doppler olayına bir örnektir. Biz günlük yaşnn tımızda bu olaya, yüksek hızla yaklaşan voy; uzaklaşan bir trenin sesindeki ya da bir itfnlyı arabasının sirenindeki ton değişmesi biçimimi* rastlarız.
3 bu rekoru ışık hızının % ©O’ine eşit bir kır- zıya kayma ile kırdı. ..Yıldızlara benzemelerine rağmen, bu cfölrçv- tp norma! yıldız olmadıkları açıkça görülüdü.
Gerçi birçoğu radyo nağı olmasa da, hepsi tayflarında genii? kır- lya kaymalara sahiptir. Günüıiıüzde‘ kırmizı- kayma rekoru, tîîyf çlzgiterlne göre büzden -.hızının */r91’i Heuzaklaşân, oldukça sönük yasarın efindedir. Öünyada bu hızla hareket n tek şey, bir hızlandırıcının içindeki nükleer cacıklardır. Gelenekçi astronomlara göre sarların bu hızlarına, ancak tek açıklama rllebilir: Evren’in yayılması.
